شجره نامه ی طایفه ازادبخت موموند از ایل دلفان ساکن کوهدشت



    نگارنده حسین آزادبخت مومه وند                                                

     http://up.y-m-v.ir/view/2550673/1%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF_225508.jpg       بنام خداوند بخشنده ومهربان                                                                  

     

                                                                           شجره نامه طایفه آزادبخت موموند

     

                                                       طبق گفته بزرگان ایل موموند که سینه به سینه از آن بزرگان به ما رسیده است

                                                                          مومه وند (مومن ) دارای تعدادی پسر بوده

    که شاخصین پسران و نوادگانش از اینقرار بودند توشمال میربیگ وتوشمال نورعلی وآزادخان یا (آزادبخت بوده اند تا این جا ما سندی نداریم که این سه شخصیت هر سه ولدان توشمال مومه وند باشند برای این نظر گفتاری دارم ما که از نسل آزادبخت هستیم تا کنون سندی پیدا نشده است که نشان دهد اینان همزمان بوده باشند

    من فقط یک سند پیدا کردم که به مهر واسم توشمال نورعلی ومهر .و اسم محمدشریف خان موموند که نوه آزادخان ِ. آزادبخت می باشد که این دومهر در پائین صورت جلسه ای ثبت شدند که بین رعیت های این دوخان اختلافی پیش می اید در مورد حدود مالکیت خود از باب چهار ده کده از زارعین آنان بنامهای ده کده کدخدا ملا همت شهکل وده کده کیوه کش وده سرخمیری و جماعت کرپاه در منطقه کوهدشت در محل چقاپهن آزادبخت چنین نوشته ومهر کردند در    پائین آن نوشته به این شکل تاریخ زده شده است سنه 116 ولی تاریخ داخل مهرها چنین بنظر می رسند تاریخ مهر توشمال نورعلی  1142مشاهده می شود وتاریخ داخل مهر محمد شریف خان 1124بنظر می آید این قدیمی ترین سندی است که به دست ما رسیده است

    این سند نشان می دهد که مه شریف خان که نوه آزادبخت است بزرگتر از عمویش توشمال نورعلی می باشد طبق این نوشته من فکر می کنیم آزادخان فرزند مومه وند بوده ولی میربیگ جعفر ونورعلی نوه مومه وند هستند که ما اسناد بیشتر داریم که این گفتار را تائید می نماید

    ودرکتاب کلزار ادب لرستان اثر استاد غضنفری در (ص 40 ) در مورد شجره نامه محمدتقی موموند نیز     چنین آمده است

    محمدتقی فرزند میرزاعلی او فرزند نقدعلی واو فرزند میربیگ از طایفه مال مومه در دیگر کتاب های تاریخی جایی ندیدیم که نقدعلی خان دو پسر داشته باشد در دیگر نوشته ها مانند کتاب مردانی از ایل میربگ لرستان

    برای نقدعلی خان فقط یک پسر ذکر شده بنام کریم خان موموند که از مردان بزرگ ایل موموند بوده ولی کلزار ادب لرستان برعکس نوشته کتاب مردانی از ایل میربگ نوشته است . میرزا علی فرزند نقدعلی خان می باشد دوستان توجه کنید طبق اشعاری از جناب استاد گرامی محمد تقی موموند در رسای مرگ شاعر وعارف بزرگ حضرت ملاترکه میر موموند آزادبخت آورده اند

    تاریخ مر گ این استاد در سال 1236هجری قمری اتفاق افتاده است محمد تقی یکی از دوستان وشاگردان حضرت ترکه میر بوده با توجه به تاریخ زیست این دوشخصیت که هر دو از نوادگان مومه وند خان بوده اند ونقلی هم هست که استاد ترکه بیش از یکصد سال عمر کرده ودرستی این نقل این است که حضرت ملا ترکه میر نوه بزرگ آزادخان (آزادبخت ) می باشد باتوجه به این که محمد تقی موموند از نزدیکان استاد بوده و هم از نوادکان موموند می باشد وسال 1236 که سال در گذشت ملاترکه میر شاعر وعارف بزرگ می باشد و باتوجه به عمرآن حضرت می گویند بیش از یکصدسال بود بنظر می رسد که در جدود سال 1130هجری قمری سال تولد آن استاد بوده است ملا ترکه میر همراه استادش ملا نجف آزادبخت موموند شاعر وادیب لک مکتب خانه داشتند که شاگردانی از خانواده بزرگان نزد این دو مشغول فراگیری علوم آن روزگاران بودند خوب نتیجه این می شود که زمان شاگردی محمد تقی شاعر ارزشمند لک زبان برمی گرددبه سالی در حدود 1170 هجری قمری یعنی در زمان خود میر بیگ خان که فرزند میرزا علی نوه مومه وند خان بوده است چطور کتاب گلزارادب لرستان آورده محمد تقی موموند نوه نقدعلی خان می باشد وحال آنکه محمد تقی واستادش در زمان مه شریف خان موموند وتوشمال میر بیگ جعفر وتوشمال نورعلی موموند می زیستند ودر نقل های سینه بسینه آمده که  

    مومه وند خان دارای هفت پسر بوده                                                            .

    می شود گفت که محمد تقی برادر ویا پسر عموی میر بیگ خان بوده نه نوه نقدعلی خان فرزند میر بیگ خان  اسنادی نزد اینجانب می باشد که نشان می دهد که نقدعلی خان فرزند میربیگ تا حدود سال 1240 قمری در قیدحیات بوده است می شود بگویم محمد تقی موموند یکی از نوادگان مومه وند خان باشد هنوز برای ما پدرش مشخص نیست  

    ودر همین کتاب مردانی از ایل میربگ آمده که میرزاعلی پسر مومه وند وپدر میربیگ ونور علی وآزادبخت بوده است که درست همین است واختلاف ما بر سر آزادبخت می باشد که آمده برادر توشمال نورعلی وتوشمال میربگ جعفر می باشد با توجه به اسناد موجود محمد شریف خان نوه آزادبخت بزرگتر از عموهایش می باشد به این علت مامی گویم که اولأمومه وندخان ازاین تعدادبیشتر پسر داشته ونوادگان زیادی در اسناد به جامانده در آن روزگاران هست که نشان می دهند فرزندان مومه وندخان هستند نوشته ای در سنه 1228هجری قمری در دست دارم در مورد حل اختلاف بین مالکین در باب مالکیت در دره ترهان (کونانی ) که به امضاء ومهر تمامی بزرگان ایل مومه وند ودیگر بزرگان منطقه رسیده است که نشان می دهد در آن روزگار چندین کدخدا که هر کدام صاحب یک آبادی ویا روستا بودندکه تمامی از بازماندگان مومه وند خان هستند ذیل این سند را مهر نموده اند من به ناچار چون آن نوشته مطلب زیادی است آنرانیاوردم وفقط اسم تعدادی از آنها که مربوط به موموند می باشدنوشته .وحال اول به سنگ قبر دختر یکی از بزرگان آزادبخت توجه کنید

    وسنگ قبری مربوط به فرزند کدخدا قران بیگ آزادبخت موموند که از نوادگان آزادخان یا آزادبخت و برادر  مه شریف خان اول موموند بزرگ خاندان طایفه آزادبخت ورئیس نیمی از ایل موموند در زمان خود بوده و تاریخ فوت فرزند کدخدا قرآن بگ آزادبخت موموند را بسال 1100 هجری قمری نوشته اند که در آن تاریخ کدخدا قرآن بیگ جدتمام طایفه آزادبخت موموند در قید حیات بوده کدخدا قرآن بیگ و مه شریف خان مومونداز نوادگان آزادخان( آزادبخت ) بوده که هم زمان با توشمال میربیگ جعفر وتوشمال نورعلی موموند بودند اینان از نوادگان موموندخان(مومن ) از ایل دلفان می باشند  

    وحال به مهر های پائین آن سند توجه کنید

    1مهرمحمد خان ابن میربیگ . 2مهر علی ابدال خان ابن یادگار. 3مهر .حیدرخان موموند 4مهر.        آقا محمدخان ابن سبزعلی . 5 مهر فتحعلی موموند 6مهر کدخدا پیرعلی موموند 7مهر کدخدا ترکه میر موموند شاعر وعارف بزرگ 8مهر کدخدا جانکه موموند 9 مهر کدخدا شنبه موموند 10مهر کدخدا صفر ابن کدخدا هاشم موموند . وچندین کدخدا وخانزاده دیگر از ایل موموند

    این سند را مهر نموده اند ادعا ی من براین است که این تعداد کدخدا که هم زمان نوشته شده است نشان از این دارد که مومه خان دارای فرزندان بیشتری بوده وبه زمان دور تری برمی گردد نه این تاریخ که در کتاب ایل میر بک نوشته جناب فرود خان جهانگیری در مورد فرزندان مومه خان آمده است

    من اسناد زیادی دارم که تمامی در موردمالکیت فرزندان مومه وند خان ازایل دلفان در باب مالکیت آنان در دره ترهان (کونانی ) که نشان می دهد بیشتر آن منطقه و کوهدشت کلأ . مربودط به ایل موموند بوده است

    چند نظریه هست در مورد فرزندان مومه وندخان دلفانی که برای یادآوری به من نوشته اند و نظر داده اند 1

    نوشته ای هست در سال 93در ذیل مقاله شناخت وضعیت اجتماعی طایفه نورعلی در هفته نامه سیمره مورخه مردادماه 1393 ازاینجانب درج شده بود درکامنتی از دوستی بنام آقای حاتمیان چنین آمده بود

     

    سلام بر حاج حسین آزادبخت در موردآقا محمد خان باید بگم که ایشان فرزند سبزعلی خان می باشد ونوه نورعلی خان ودر مورد آزادبخت هم بگویم که آزادبخت هفتمین وکوچکترین پسر مومه یا موموند می باشد وبرادر نورعلی ومیر بیگ جعفر بودند و موموند دارای هفت پسر به نامهای فرضی خان میر بیگ جعفر نورعلی خان حاتم و.ولی و.ویسی وآزادبخت که در تقسیم مال مومه به خاطر اختلاف بین نورعلی ومیر بیگ در گرفتن غارت بیژن وند ها وتبدیل ساز عزا به شادی وگرفتن زن فرضی بعد مدت کوتاهی پس از مرگش تمام برادران به دسته میربیگ جعفر که برادر بزرگترشان بود می پیوندند

    وعده ای از الشتر به نام پشم که حسنوند می باشند وطوایف دلفان از جمله بختیار سهل علی وده پهلوان خلیفه واحمدوند به دسته نورعلی می پیوندند وقبل ازمومه تیره ده پهلوان حکومت داشتن در خاک دلفان مال مومه که هفت پسر هستند چکیده ای از ایل دلفان می باشند وتاریخ مردم دلفان بالای هزار ساله ولی متاسفانه اسناد زیادی در دست نیست وهر کسی تاریخی روبیان می کند در دلفان هم عرب وجود داشته هم نهاوندی ها وهم طوایفی از پشت کوه وایلام وایل کلهر این مطلب عین کامنت دوست خوب جناب حاتمیان گرامی بود که در اینجا آورده شد و

    نا مه ای از دوستی دیگر در وبلاگها دیده شد که چنین آمده است                                                           

                                                        متاسفانه این نامه بدون اسم و آدرس نویسنده آن به دست من رسیده است

    نوشته ا ند موموند دارای چها رفرزند بنامهای فرضی میربیگ نورعلی وآزادبخت می باشد وفرضی بدون نسل بوده میر بیگ دارای سه پسر بنامهای یادگار نقدعلی ومحمد خان می باشد نورعلی نیز دارای دوپسر بنامهای سبزعلی خان که سبزه خانی دلفان به نام اوست وفرضی بیگ که از سرداران گمنام نادر شاه بوده واولاد فرضی به خان لره معروف هستند واولاد سبزعلی خان به ترتیب سن بنامهای محمدعلی خان وزکیخان وآقامحمد خان که آقامحمدخان با کشتن محمدعلی خان وزکی خان برادرانش را از سر راه برداشت وبه تنهایی حکومت را بدست می گیرد وآزادبخت که یک پسر بنام محمد شریف خان داشته ومحمد شریف خان دوپسر بنامهای عزیزخان اول وکیخسر خان وکیخسروخان نیز دارای پسری بنام عزیز خان دوم می باشد وعزیزخان دوم دارای سه پسر به نامهای فاضلخان کیخسروخان وابراهیم خان می باشد وکیخسروخان نیز همسرش از خوانین طایفه نورعلی وبرادرزاده رشیدخان حاتم خان ویوسف خان اول می باشد این هم عین نوشته آن دوست

    البته قسمت خاندان آزادبخت را ار نوشته های من گرفته که در شجره نامه عزیزخان سوم که قبلا تهیه کرده بودم ودر سایت یاران مومه وند که مربوط به فدوی می باشد قرار داده ام ودیگر قسمت هارا نمی دانم از کی وکجا می باشد

    باتقاضا از همه دوستان اگر اسنادی و یا قصه ای در مورد ایل موموند دلفان از هر موضوع وگپی دارند خواهشا

    آنرا در سایت یاران موموند به مدیریت اینجانب قرادهید که بنام خودتان در ج گردد

     

                                                 شجره نامه فرزندان آزادخان یا آزادبخت موموند                                                              

                                               مومه وند (مومن ) از ایل دلفان

                                                             آزادخان (آزادبخت ) فرزند مومه وند (مومن )

                                                      آزادبخت نیای طایفه آزادبخت مومه وند ساکن در کوهدشت می باشد

    طبق نقلی که در گذشته توسط بزرگان آزادبخت های موموند بیان می شد خداداد معروف به عزیزخان فرزند آزادخان یا (آزادبخت ) بوده بعضی دیگر از بزرگان می گفتند که خدادادموموند اسم خود آزادبخت بوده برای این ادعا قصه ای داشتند که اگر لازم شد آن قصه را هم می آورم

    پس محمدشریف خان موموند معروف به (مه شریف خان )موموند فرزند عزیزخان (خداداد) بوده ونوه آزادخان (یا آزادبخت است ولی نقل دیگری هست که خدادادومه شریف خان برادر بوده وهر دوفرزندان آزادخان ِ( آزادبخت موموند می باشند محمد شریف خان موموند در دوره پایانی صفوی وپادشاهی نادر شاه افشار می زیسته از سال 1124هجری قمری ریاست قسمت بیشتری از ایل موموند در دلفان وترهان را داشتند محمدشریف خان موموند   از زمان پادشاهی نادر شاه همراه دیگر بزرگان توشمال نورعلی وتوشمال میربگ خان موموند از ایل موموند

    نیمی از سال را در منطقه ترهان در دره تنگ خسروآباد وکوه خیاران (کونانی ) وکوهدشت به سرمی بردند چون آن دومنطقه مطلق به ایل موموند بوده ودر این مورد اسناد زیادی موجود می باشد

    در فصل تا بستان به دلفان می رفتند و از دره تنگه پری تا مرز سلسله مالکیت این قوم بوده و در فصل پائیز و زمستان و نیمی از بهار . را در ترهان وکوهدشت همراه دامداری به کار کشاورزی در زمین های آبی خود در این دو منطقه مشغول می شدند و مالیات وسرباز وحواله جات ودیگر سویرسات های دولتی توسط  محمد شریف خان موموند وصول وتحویل صندوقدار دولتی در مرکز لرستان داد می شد وحل اختلافات محلی با نظربزرگان ایل مانند توشمال نور علی موموند وفرزندان تشمال میربیگ خان موموند ودیگر بزرگان فیصله پیدا می کردند چون در این مورد سندهایی هست که نشان از حقیقت این گفتار را دارد مه شریف خان وبازماندگانش شخصیتهایی محترم وبزرگ ومورداحترام دیگر بزرگان دلفان وترهان بودند که درپیش حکام زمان خود جایگاهی والا داشتند

    ودربین خانواده واقوام خود دارای شخصیت های بزرگی مانند حضرت ملا ترکه میرموموند شاعروعارف بزرگ لک زبان وپدرش خاجمیر موموندوفرزندش شهرمیر موموند واستاد شعر وادب منطقه لکزبان در آن روزگار ملا نجف موموند آزادبخت وکیخسرو خان اول نوه مه شریف خان موموند که بعد از فوت پدربزرگش مه شریف خان موموند به سرپرستی وریاست طایفه آزادبخت وودیگر ساکنین همراه انتخاب گردید وکدخدا قران بگ آزادبخت موموند وفرزندش کدخدا ابراهیم بیگ معروف به ( عروبیگ آزادبخت موموند)وفرزندش   کدخدا مه شریف بیگ دوم معروف به(مه شه بیگ ) موموند آزادبخت وفرزندش کدخدا خداداد موموند آزادبخت که بنام باباکلی معروف می باشد یعنی (پدر تمامی آزادبخت های موموند  ساکن  در روستای باباکلی آزادبخت )وجد پنجم نگارنده نیز می باشد وفرزندش کدخدا کرم علی معروف به ( کرلی ) موموند آزادبخت  با توجه به سنگ قبر فرزندش علی موموند آزادبخت که به تاریخ 1237 هجری قمری سال فوت اوذکر شده ونشان از این دارد کدخدا کرلی موموند تا این تاریخ در قید حیات بوده است و عزیزعلی آزادبخت موموند فرزند بزرگ کدخداکرلی موموند می باشد که از افراد سرشناس وشایسته واز بزرگان  طایفه ازادبخت موموند  بوده او نوه دختری حضرت ملاترکه میر موموند است که نام مادرش مرحومه مهرم بانو می باشد اکثر بزرگان طایفه آزادبخت موموند از نوادگان دختری مرحوم عزیزعلی آزادبخت موموندهستند عزیزعلی دارای دوپسر وشش دختر بوده که پسر اولش بنام خداداد سوم معروف به باباپیره آزادبخت موموند است وپسر دومش بنام نادعلی آزادبخت موموند او پدر مرحوم محمد آزادبخت موموند معروف (به کدخدا مه آزادبخت )که از بزرگان طایفه آزادبخت بوده واوپدر نگارنده است   

     اینان هر کدام در زمان خود از شخصیت های بزرگ این خاندان بوده اند

    کدخدا . خداداد موموند که هم زمان است با کیخسرو خان موموند اول  واتابیگ موموند آزادبخت نوه کدخدا قران بگ که همزمان است باکدخدا خداداد آزادبخت موموند که عمویش می باشد واینان همراه با کیخسروخان اول در آن روزگاران از افراد سر شناس وخوش نام وبزرگی بودند و این بزرگان همگی از نوادگان آزادخان  معروف به آزادبخت موموند هستند و تمامی از شخصیت های نامدار وارزشمندی بودند که در کنار دیگر بزرگان ایل موموند همکاری تنگتنگی داشتند ودر سلامت ایل خود خیلی جدی وکوشا بودند که در آن روزگاران ایل موموند از قویترین اقوام لک در لرستان به حساب می آمدند برمی گردیم به کار وزندگی

    مه شریف خان موموند در گذشته دور چندین قلعه وباغ زیبا از درختان میوه در دلفان وترهان برای جایگاه خود ایجاد کرده بود دربهترین محل شهرفعلی کوهدشت در بالای چشمه آبی معروف به که نی جانی ( چشمه جانی ودرپائین آن دردره معروف به کیخسرو . باغ بزرگ زیبایی از میوه های آن روزگاران احداث کرده بود ودر همان محل دوستگاه آسیاب آبی نیز دایر نموده بود ودر محلهای پر رفت وآمد که دارای آب کافی بودند چندین آسیاب آبی نیز ایجاد کرده بود که بیشتر امورات زندگی این بزرگان از درآمد آسیابها تامین می شده درترهان و دلفان وچه در دره ترهان (کونانی ) وچه در دلفان

    دوقلعه وباغ بزرگی با دودستگاه آسیاب آبی هم در دلفان درمنطقه تنگ پری درمحل قمش که آثارش هنوز در آن محل پیدا است دایر کرده

    شاعرو عارف بزرگ قوم لک حضرت ملا ترکه میر موموند که از نوادگان مه شریف خان موموند بودند به علت اختلافاتی که در خانواده پیش می آید همراه عده ایی از اقوامش و قیطولش به دلفان کوچ می نمایند ودرتنگ پری منطقه قمش که آن محل از املاگ این خاندان بوده ماندگار می شوند که پس از چند مدتی حضرت ملا ترکه میرموموند شاعر وعارف بزرگ لک زبان به دیدار دوست می رود ودر قبرستانی باستانی که مربوط به گذشته خیلی دوربوده آرامیده است   این قبرستان وروستایی در پائین آن بنام شاعر وعارف بزرگ ترکه میر موموند معروف شده است

    چون در همین محل آثارباغ درختان میوه و ساختمان وجایگاه منزل خود محمدشریف خان هنوز پیدا است آن منطقه حالا مربوط به ایل بزرگ ایتیوند می باشد

    برمی گردیم به موضوع محمد شریف خان موموند که تا کنون ما یک سند از ایشان در اختیار داریم که در بالا گفتم مربوط به اختلاف مالکیت ایشان وتوشمال نورعلی موموند در باب حدود رعیت هایشان درمحال کوهدشت منطقه چقاپهن آزادبخت می باشد که نشان از این دارد که در تاریخ پایانی صفویه بوده وبه علت یک پیش آمد خانوادگی برای مه شریف خان موموند رئیس وحاکم آن روزگاران درکوهدشت اتفاق می افتد تعدادی از فرزندانش که در آن موضوع مقصر شناخته شده اند کشته می شوند وپس از فوت محمدشریف خان موموند نوه اش کیخسرو خان موموند اول که جوانی شایسته آراسته ودانا وبسیار مردمی وآشنا به حکومت می باشند موردتوجه قرار می گیرد واوبه ریاست قسمت بیشتر ایل موموند ودیگر ساکنین ترهان (کوهدشت) از طرف مردم و حکومت تعین می شود ودر زمان ایشان تمام اختلافات برادری وایلی فیصله پیدا می کند ومسئول وصول مالیات و دیگر عوارضات وتحویل سرباز وسورسات دولتی به او واگذار می گردد

    اسنادی به مهر کیخسرو خان موموند وشهرمیر موموند فرزندبزرگ حضرت ملا ترکه میر موموند ودیگر بزرگان ایل موموند موجود هست که نشان می دهد که کیخسرو خان موموند نوه مه شریف خان موموند تا سال 1245هجری قمری در قید حیات بوده اند ونامه ایی نیز موجود است در این سال 1245 ه ق زمانی که فتحعلی شاه قاجار در ایام عید آن سال در خرم آباد بسر بردند تمام سران ایل های لرستان وبزرگان جهت گفتن تبریک ودادن هدیه خود به حضور پادشاه ایران رسیده اند یکی از آن سران کیخسر وخان موموند بوده که دربین تمام آن بزرکان مورد توجه شاه قرار می گیرد وشاه هم در نامه ای قدردانی وابراز لطف ومرحمت خود نسبت به این خان اعلام می دارد ومالیات نصف طوایف رعیت ایشان ومالیات دودستگاه طاحونه درمدت دوسال به کیخسرو خان وبرادرش می بخشد ودر نامه تذکر می دهد احدی را بهچوجه مزاحم طاحونه مشارالیه نشود که صرف معشیت خود نموده باشد.

    دوستان توجه داشته باشید در زمان کیخسرو خان اول تعدادی از نوادگان مه شریف خان موموند هم زمان بوده اند با کیخسروخان موموند اول ما اسامی ومهر چند شخصیت از آنها را داریم ازجمله عزیزخان موموند  ولد .کلبرضاخان موموند که بعدا جانشین کیخسرو خان اول می شود   .همزمان با او آزادخان ولد مه شریف خان دوم راداریم به نظر من این محمدشریف خان موموند اول نیست چرا چون زمان زیست آنها با هم جور درنمی آید محمدشریف خان اول قبل از سال 1170 هجری قمری فوت شده است واین آزادخان ولد مه شریف خان موموند که همراه با کریم خان موموند فرزند نقدعلی خان موموند در اوایل سال 1250 هجری قمری در این نوشته اسمشان آمده است ودر نامه فتحعلی شاه قاجار به کیخسروخان موموند اول اشاره به برادرش دارد که معلوم است که اویک برادر داشته ولی ما نمی دانیم    کدا م یک از این بزرگان برادر کیخسروخان اول هستند ونیز ما تاریخ دقیق فوت کیخسر وخان موموند اول را هم نداریم ولی می دانیم تا سال ملاقات او با فتحعلی شاه در خرم آباد در سال 1245 ه ق در قید حیات بوده ودیگر سندی از این شخصیت بزرگ تا کنون پیدا نشده است که نشان دهد چه سالی فوت کرده است واما

    در سال 1255 هجری قمری سندی به مهرکیخسرو خان موموند دوم که او ولد عزیزخان دوم نوه کلبرضاخان موموند می باشد به دست ما رسیده است

    واما نیز از قبل یک قراری بین بزرگان این خاندان بنام مه شریف خان آزادبخت موموند وکدخدا قرآن بیگ آزادبخت موموند    

    در زمان خود محمدشریف خان اول گذاشته می شودکه از این پس تمامی نوادگان آزادخان ( آزادبخت ) به دو عنوان تقسیم می شوند که نیابت حکومت وریاست طایفه آزادبخت ودیگر ساکنین همرا ه با بازماندگان مه شریف خان باشد وریش سفیدی وکدخدایی طایفه آزادبخت با باز ماندگان کدخدا قرآن بیگ آزادبخت موموند باشد مه شریف خان وقرآن بیگ موموند هردو ازنوادگان آزادخان (آزادبخت ) هستند که برادر وار در کنار هم درپیش رفت زندگی خود وطایفه آزادبخت کوشش وجدیت فراوان کردند که درکنار دیکر اقوام ایل موموند توانسته اند صاحب این همه املاگ در ترهان ودلفان باشندواین قراردادتا پایان حکومت پادشاهی ایران       وآ غازانقلاباسلامی ادامه داشته است  آخرین آنها که ریاست طایفه ودیگر ساکنین در مالک آزادبخت را داشت غلامحسن خان آزادبخت موموند بود که در سال 1359 خورشیدی فوت کردند        

    طبق اسناد موجود بازماندگان مه شریف خان موموند که به ریاست طایفه آزادبخت موموندو دیگر همراهان در منطقه تر هان وکوهدشت رسیده اند از این قرار می باشد1 محمدشریف خان موموند اول از تاریخ 1100 هجری قمری که در حدود هفتاد سال عمرباعزت داشته است 2 کلبرضاخان موموند فرزند بزرگ مه شریف خان  موموند3  کیخسر وخان موموند اول نوه مه شریف خان موموند که طی حکمی از جانب  شاه زاده  قاجارحاکم لرستان بنام ایشان ثبت است آمده که کیخسروخان موموند خان وحاکم این منطقه می باشد که  تا حدود سال 1248 هجری قمریدر ریاست بودند  4عزیزخان موموند دوم فرزند کلبرضاخان ونوه مه شریف خان اول تا سال 1257هجری قمری درریاست طایفه وساکنین همراه بوده که سندی در مورد حل اختلافات فیمابین فرزندانش  بنامهای فاضل خان وکیخسرو خان دوم وابراهیم خان موموند در سال 1260 هجری قمری در حضور شازاده حاکم وتعدادی از بزرگان محلی که در آن جلسه حضورداشته اند مهر شد که تقسیم تمام  املاگ مرحوم عزیزخان موموند بین سه پسرش بطور مساوی تقسیم شود ودر حیات خود عزیزخان دوم  فرزندش بنام کیخسرو خان موموند دوم به ریاست وبزرگی طایفه آزادبخت وقسمتی از ایل موموند  به ایشان سپرده می شودکه تا سال فوتش بتاریخ 1278هجری قمری ریاست وبزرگی این قوم با ایشان بوده است کیخسرو خان موموند هم زمان می شود با حکومت شاه زاده قاجار بنام اردشیر میرزا رکن الدوله حاکم لرستان

    در زمان پادشاهی ناصرالدین شاه قاجارحکومت لرستان به شازاده اردشیر میرزا رکن الدوله واگذار می شود که در این زمان دو تن از فرزندان نصرالله خان امرایی بنام های توشمال خان وفتح الله خان امرایی مورد توجه شازاده حاکم قرار می گیرند که توشمال خان را به عنوان نایب فوج دلفان وآرد نظام می شود وفتح الله خان امرایی را به عنوان حاکم ترهان تعین می نماید البته فتح الله خان شخصیتی ارزشمند وباسواد ودانا واگاه به حکومت ومردمدار ومهربان است این بزرگ مرد به زودی دارای جایگاهی والا ومورد توجه دیگر بزرگان قرار میگیرد و درنزد حکام لرستان صاحب نظر ومورد اطمینان وقبول همه می گردد که بعداز مدتی به حکومت جهار بخش شمال وغرب لرستان یعنی ترهان چگنی ودلفان وسلسله به ایشان واگذار می شودکه از جانب خود عباس خان گراوند که دایی او می باشد به نیابت حکومت دلفان وسلسله می گمارد عباسخان گراوند نیز از بزرگان ترهان وشخصیتی قابل قبول می باشد عباس خان جدبزرگ خاندان عباسی گراوند در ترهان است ولی در این زمان کیخسروخان موموند بافرمانی که از قبل داشت همچنان رئیس ایل وطایفه خودوهمراهان می باشد که در سال 1278 هجری قمری به تحریک دشمنانش به قتل می رسد

    ومحل قبر او در شاه بلوران در ترهان که محل زیارت گاه مردمی از یارستان می باشد کیخسروخان موموند همراه دیگر بزرگان ایل موموند در پیش برد وآسایش وسربلندی ایل موموند وطایفه اش کوشش فراوان نموده اند بخصوص در نگهداری از املاگ فراوانی که از پدرانشان به آنها رسیده است

    کیخسرو خان موموند شخصیتی موردقبول همه بوده واز دسته بزرگانی بوده که در آیین اهل حق پروی می کرد ودر میان آن جماعت وحکام وقت همیشه مورد توجه آنان قرار می گرفته ودر اثر فوت کیخسرو خان موموند که به تحریک دشمنانش به قتل رسید مدتی طایفه آزادبخت ودیگر همراهان دچار اختلافات و اختشاشاتی در بین خانواده وبازماندگان مه شریف خان پیش می آیدکه به قتل تعدادی از باز ماندکان او میانجامید

    وطبق اسناد ونقل قول بزرگان طایفه آزادبخت کیخسرو خان دوم دارای شش پسر وچند دختر بود ه که اسامی پسرانش از این قرارند 1کیکاوس 2 بهرام خان   3 قاسم خان که مادر این سه تاپسر ازخاندان غضنفری امرایی بوده و4        آقا خان 5 نامدارخان 6 عزیزخان سوم که مادرش از خوانین نورعلی بود .فرزندان کیخسرو خان موموند همگی از شخصیت های بزرگ وبا احترام دربین دیگر بزرگان بودند خیر از کیکاوس که بزرگترین فزرند او بود از نظر روانی سالم نبوده واین فرزند ناخلف به تحریک دشمنان . پدرش را بدون هیچ گناهی در زمانی که طایفه وایلش به وجود او نیازمند بودند ناجوان مردانه کیخسروخان پدرش را به قتل می رساند ودر مدت چندسال در ادامه این قتل تمام بازماندگان مه شریف خان بجان هم می افتند وتعدادی از بهترین جوانان آنان بقتل می رسند

    طوری می شود از آنها کسی باقی نمی ماند که ریاست طایفه را بعهده بگیرد تا زمانی که کوچک ترین فرزند کیخسرخان دوم بنام عزیزخان سوم به سن چهارده سالگی می رسد وازجانب ریش سفیدان قوم به ریاست طایفه وهمراهان ورعیت انتخاب می گردد وبه سرپرسی طایفه می رسد .

    حالا در مورد این پسر کوچک کیخسروخان را بنام عزیزخان موموند سوم باید آنطوری که بود ه معرفی کنیم       

    آثار درختان میوه از باغ مه شریف خان موموند رییس نیمی از ایل موموند دلفان وطایفه آزادبخت در ترهان  در آن روز گاران درمنطقه قمش در  دلفان آن درختان هنوز درقید حیات هستند وآثار بجامانده از دوستگاه آسیاب آبی در دره ترهان منطقه خسرو آباددر میان درختان باغ انار    

    http://up.y-m-v.ir/view/2702346/02.jpghttp://up.y-m-v.ir/view/2702328/01_571712.jpg
    http://up.y-m-v.ir/view/2702371/4_335372.jpghttp://up.y-m-v.ir/view/2702348/03_628309.jpg 






    نویسنده مطلب : حاج حسین آزادبخت | تاریخ مطلب : چهارشنبه 03 مرداد 1397 | تعداد بازدید : 4085 | نظرات(0)

نظرات



نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B :S
کد امنیتی
رفرش
کد امنیتی
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]